Çene eklem problemlerinden biri olan diş gıcırdatma, çoğunlukla uyku esnasında oluyor. Tıpta bruksizm hastalığı olarak geçiyor. Diş sıkma rahatsızlığı olan bu hastalara da bruksist denir. Altında birçok neden olmakla birlikte ana nedenin stres olduğunu görüyoruz.
Diş gıcırdatma uyku sırasında bilinç dışı yapılan klinik bir durumdur. Uyku kalitesini bozar, yaşam konforunu düşürür. Ardından depresyon problemlerini bile görmek mümkündür. Ayrıca çene eklem yapısı bozulabilir, dişler zarar görebilir ve yüz şeklinde değişikler meydana gelebilir. Yapılan araştırmaların verilerine göre, bruksizm olan hastaların farkında olma oranları % 5 ile % 20 arasındadır. Yani çoğu hasta dişlerini sıktıklarından haberleri yok. Çoğunlukla başkaları tarafından öğreniyorlar.
Diş sıkma problemi psikolojik ve genetik nedenlerden olabilir. Fakat ana neden stres olarak belirlenmiştir. Yetişkinlerde iş hayatının getirdiği stresten kaynaklanırken, öğrencilerde ise okul hayatı ve sınavlarda yaşanan stres etkili oluyor. Yapılan bir araştırmaya göre bruksizm kadınlarda % 80 daha çok görülmektedir.
Neden dişlerimizi sıkarız?
Diş gıcırdatma güçlü çene hareketleri problemidir. Çoğunlukla uykudayken bu sıkıntıyı yaşayanlar, uyandıklarında ‘’neden dişlerimizi sıkarız’’ sorusunu düşünmekten kendilerini alamazlar. Biraz önce yazdığımız gibi temel nedeni stres. Gelin diğer nedenlere bakalım.
- Anksiyete, gerginlik
- Eksik dişler
- Genetik faktörler
- Antidepresan ilaçlar
- Protez ve dolgu uygulamaları
- Dengesiz beslenme
- Hareketsiz yaşam
- Çiğneme alışkanlıkları
- Duygusal problemler
- Dişlerin sıralanış ve dizilişinde problemler (Malokluzyon)
Diş sıkması ağızda ne tür rahatsızlıklar oluşturur?
Diş sıkması ağız ve ağız içi dokularda bir takım komplikasyonlar oluşturur. Bunlar;
- Diş yüzeyinde aşınma: İstem dışı yapılan diş sürtünmesinden kaynaklanır. Özellikle ön diş yüzeylerinde aşınma görünür.
- Dişlerde hassasiyet: Diş sızlamaları ve soğuğa karşı hassasiyet oluşur.
- Dişlerde kırılma: Diş gıcırdatması neticesinde ön ve arka dişlerde minik çatlaklar oluşur. Röntgenle tespit edilemeyen bu çatmış dişler zaman büyür ve kırılır.
- Diş etlerinde çekilme: Aşırı uygulanan baskı sonucu diş etleri geriye çekilir.
- Diş sallanması: Kuvvetli uygulanan basınç diş kemik desteğini yok eder. Bu nedenle dişler gevşer ve sallanmaya başlar. Yanlış diş fırçalama uygulamaları da bu durumu tetikler.
- Yanaklarda tahriş: Yanağın iç bölümünde, dişlerin kapanış hizasında kabartı ve çizgiler oluşur. Bundan dolayı iç yanak ısırmaları meydana gelir.
- Çene eklem yerlerinde ağrı: Kuvvetli basınç nedeniyle çene ekleminde çıtırdama ve kenetlenme meydana gelir.
Yukarıda saydığımız rahatsızlar hemen görülmez. Diş gıcırdatma süresi ve şiddetine göre zamanla ortaya çıkar.
Diş sıkması için tedavi yöntemleri
Çene eklem hassasiyeti yaşayan birçok hasta, diş sıkması için tedavi yöntemlerini araştırıyor. Doktorların ilk önerisi hastanın kendisini takip etmesidir. Diş kenetlenmesinin gün içinde nasıl sorunlar yarattığını anlamalısınız. Yani hastalığın öykü sürecini takip etmelisiniz. Çünkü çoğu hasta doktorların ‘’ dişlerin kenetleniyor mu? ‘’ sorusuna ‘’bilmiyorum’’ cevabını veriyor. Bu nedenle diş sıkma eyleminin öncesi ve sonrası bulgularının farkında olmalısınız.
En sık uygulanan tedavi yöntemi, koruyucu gece plaklarıdır. Alt ve üst çene arasına yerleştirilir. Böylelikle dişlerin teması engellenir. Uyumadan önce yerleştirilen plaklar, uyandıktan sonra çıkarılır. Diğer bir tedavi yöntemi ise, palyatif tedavidir. Bu tedavi uygulaması ile oluşan diş hassasiyetleri ve diş kayıplarının önüne geçmek amaçlanır.
Diş gıcırdatma hastalığının farkına varan hastalara diş kasılmalarının önlemek için bir takım egzersizler önerilir. Bu egzersiz şöyle yapılmaktadır:
- Yanak kaslarınızı ellerinizi değdirin. Dişleri kenetleyelim. Kasların gerilişini hissetmek için 10 saniye bekleyelim.
- Çeneyi dinlenme pozisyonuna getirelim ve sessizce ‘’MİSSİSİPİ’’ diyelim.
- Tekrar 10 saniye dişleri kenetleyelim.
- Bir daha dinlenme pozisyonu alıp, gevşemeyi hissedelim.
- Bu egzersizi her gece 10 kez uygulayalım.
Stres terapisi de tedavide etkili yöntemlerden biridir. Bu terapinin içinde; hastaların rahat uyuması, kas gevşetici ilaçlar, diş dolgularının yenilenmesi ve eksik olan dişlerin tamamlanması gibi adımlar vardır. Hastanın ihtiyacına uygun seçenek baz alınarak, ilerlenir. Bunların dışında hipnoz, meditasyon ve botoks tedavileri de uygulanmaktadır.
Sonuç olarak; diş gıcırdatma olaylarını minimum seviyeye indirmek için stresten uzak durmalıyız. En önemlisi hastalığın farkında olup, tedavi seçeneklerini değerlendirmemiz gerekiyor.