Çocuklarda Hiperleksi Nedir?
Hiperleksi hastalıktan ziyade bir çeşit sendromdur. Bu sendromda çocuğun beş yaşından önce kendi kendine okuma becerisi kıstas alınmaktadır. Okuma becerisiyle anlama zayıflığını bir arada barındıran bu sendromun belirtileri otizmle karıştırılmaktadır. Hiperleksik çocukların okuma becerileri oldukça iyiyken okuduklarını anlama becerileri ne yazık ki zayıftır. Hiperleksik çocuklarda bir diğer belirti ise sosyalleşmede yaşanan sıkıntılardır. Bir buçuk yaşında bile okumaya meyilli olan hiperleksik çocuklarda hafıza güçllüüğüne de sıkça rastlanmaktadır. Yaşıtlarıyla oyun kurup anlaşmaktan uzak duran sendrom sahibi çocuklar yetişkinlerin yanında olmayı tercih ederler.
Hiperleksi Nasıl Anlaşılır?
- Hiperleksinin anlaşılmasında anne babanın dikkati oldukça önemlidir.
- Hiperleksi nasıl anlaşılır diye soran anne babalar öncelikle çocuğun davranışlarını incelemelidir.
- Özellikle çocukların erken yaşta okumayı öğrenmesi anne babalar tarafından çocuğun zeki olması şeklinde yorumlamak yapılan yanlışlardan biridir.
- Hiperleksik çocuklarda legolara ve televizyona karşı aşırı duyarlılık söz konusudur.
- Aynı şekilde kelimelere aşırı tepki gösterirler. Bu durumlardan şüphelenen ebeveynler muhakkak çocuklarını konusunda uzman doktora götürmelidir.
- Anne babanın farkından sonra sırada doktorlar tararından hiperleksinin doğru teşhisi vardır, çünkü hiperleksi birçok sendromla karıştırılabilmektedir.
- Doğru teşhis konulmasından sonra doktor tarafından anne babanın doğru yönlendirilmesiyle çocuğun bu sendromdan en az etkilenmeyle hayatına devam etmesi mümkündür.
Hiperleksi Belirtileri Neler?
Hiperleksinin belirtilerine bakılacak olursa ilk sırada yukarıda da bahsedildiği gibi
- Erken okuma yer almaktadır.
- Öğrenme bozuklukları da belirtiler arasındadır,
- Hiperleksik çocuklarda sosyalleşme de minimum seviyededir.
- Yaşıtlarıyla oyun kurup vakit geçirmezler,
- Genellikle erkek çocuklarda görülür,
- İki yaşa kadar ilerleme gösteren hiperleksik çocuklar iki yaştan sonra aynı hızla gerileme yaşar.
- Kelimelere karşı aşırı duyarlı davranışlar sergilerler,
- Hiperleksik çocuklarda kalıplaşmış cümle kurmalara sıkça rastlanır yani söyledikleri cümlenin anlamını bilmeden ezberlediği kalıp şeklinde kullanırlar.
- Sözlü dili anlamada güçlük çeken çocuklar ne nerede nasıl ne zaman gibi sorulara cevap vermede güçlük yaşayabilirler.
Hafızaları Oldukça Güçlüdür ve Erken Teşhis Önemlidir
- Hiperleksik çocukların üstün zekâya sahip olduğu söylenmekle beraber görsel ve işitsel hafızaları da oldukça güçlüdür.
- Mekanik oyuncaklara ve yapboz gibi parçalı oyuncaklara ilgi duyan hiperleksik çocuklar içerisinde harf ve sayı olan şeylere aşırı duyarlılık gösterirler.
- Yaşıtlarıyla iletişim kurmada güçlük çeken hiperleksik çocuklar ilk konuşmayı kendisi başlatmaktan kaçınır.
- Hipertleksik çocuklar ani tepkiler verebilmektedir.
- Hiperleksi tedavisi hakkındamerak edilenlerin başında hastalığın tedavisinin mümkün olup olmağıdır.
- Bu sendrom hakkında araştırmalar oldukça azdır ancak tedavi olarak dil terapileri yapılmaktadır.
- Davranış geliştirme yönlendirme programları da pedagog tarafından anne baba için hazırlanmaktadır.
- Hiperleksik çocukların yaşıtlarıyla sosyalleşmeleri içinde ortam hazırlamak gerekmektedir.
- Ancak hiperleksik çocukların eğitiminde farklılıklar söz konusu olabilmektedir.
İki Yaştan Sonra Gerileme Yaşanır
- Hiperlekside anlama becerisi zayıf olan çocuğun okuma yetisi oldukça ileridedir.
- Ancak okuduklarının anlamakta güçlük çekmektedir.
- Başlangıçta anne babalar tarafından heyecanla karşılaşılan bu durum iki yaştan sonra her şeyin tersine gitmesiyle değişir.
- Bu sendrom otizmli çocuklarda sıkça görülen bir sendromdur.
- Hiperleksik çocukların tedavisinde en iyi bildikleri şey olan okuma yoluyla istenilen sonuca ulaşmak mümkündür.
- Okuma ile hiperleksik çocuklarda zayıf olan anlama ve öğrenme yeteneği güçlendirilebilmektedir.
Pedagogtan Yardım Alınmalı
Her problemde olduğu gibi hiperlekside de erken teşhis oldukça önemlidir. Erken teşhisle çocuğun sahip olmadığı öğrenme ve anlama becerisi daha kolay kazandırılabilir. Öyle ki iki yaştan sonra hiperleksik çocuktaki ilerleme yerini gerilemeye bırakmaktadır. Bu sebeple çocuğunun davranışlardan şüphelenen ebeveynler en kısa zamanda çocuklarını uzman bir pedagoga göstermelidir.